October 9, 2012

Prasnottar mala by Bhanu Bhakta Acharya-प्रश्नोत्तरमाला / भानुभक्त आचार्य

This poem written by Adikavi Bhanubhakta Acharya.

अपार-संसार-समुद्रमाहाँ
डुब्याँ शरण् कुन् मलाइ याहाँ ?
चाँडो कृपाले अहिले बताऊ
श्रीरामको पाउ मुख्य नाऊ ।।१।।

कुन हो सदा बन्धनमा पर्याको ?
जस्ले यो मन् सुखमा धर्याको
मुक्ती भन्याको पदार्थ कुन् हो ?
वैराग्य भन्नू चिज जान्नु जुन् हो ।।२।।

ठुलो नरक् कुन् भनेर जान्नू ?
यही शरीरै भनेर मान्नू
कस्तो स्वभाव् स्वर्ग भनेर जान्नू ?
तृष्णा छुट्या स्वर्ग भनेर मान्नू ।।३।।

कुन् ज्ञान् ठूलो भनि लीनु पर्न्या ?
वेदान्तको ज्ञान दु: हर्न्या
कुन् हो सहज् मोक्ष गरायिदीन्या ?
ज्ञान् हो अरूको किन नाम लीन्या ।।४।।

कुन् मूल ढोका नरक् कि ? नारी,
लान्छे नरक् मोह ठुलो फिजारी
कुन् धर्म हो स्वर्ग पुर्यायिदीन्या ?
तेस्तो अहिंसा बुझेर लीन्या ।।५।।

सुत्न्या सुखै पूर्वक आद्मि कुन् हो ?
समाधि लायी रहन्या जुन् हो
जागा कउन् हो कसरी जान्न्या ?
जो सत् असत्को विवेक गर्न्या ।।६।।

कस्लाइ हो शत्रु भनेर जान्नू ?
आफ्ना दशै इन्द्रिय शत्रु मान्नू
कस्लाइ खूब् मित्र भनेर मान्नू ?
जीत्या तिनै इन्द्रिय मित्र जान्नू ।।७।।

दरिद्र नाऊँ नरमा कस्को ?
विशाल तृष्णा घरमा जस्को
कुन् हो धनी सब् नरले कह्याको ?
सन्तोषले जो खुसी रह्याको ।।८।।

जिउँदै मर्याको भनि नाम् कस्को ?
उद्यम् बिना बित्तछ काल जस्को
अमृत्-सरी कुन् भन्या ? निराशा
पाशा कउन् हुन् ? ममतै पाशा ।।९।।


को छन् सुरा झैँ अति मोह गर्न्या ?
स्त्री जान्नु तस्तै गरि चित्त हर्न्या
कस्लाइ विद्वानहरु तुच्छ भन्छन् ?
जो कामदेव्को वशमा रहन्छन् ।।१०।।

मृत्यू भन्याको भन आज कुन् हो ?
अप्यश् भन्याको तिमि जान जुन् हो
कुन् हो सबैले गुरु भन्नु पर्न्या ?
जो हो हितैको उपदेश गर्न्या ।।११।।

कुन् शिष्य हो शिष्य भनेर जान्नू ?
जुन् गर्छ सेवा उहि शिष्य मान्नू
कुन् दीर्घ रोग् हो सबलाइ हर्न्या ?
संसार हो जन्मनु मर्नु पर्न्या ।।१२।।

यो दीर्घरोग् फेक्न उपाय कुन् हो ?
अनित्य सब् जान्नु विचार जुन् हो
भूषण् कुन् सज्जनले कह्याको ?
शीलै भूषण् बहुतै बन्याको ।।१३।।

कस्लाइ खुब् तीर्थ भनेर मान्नू ?
जुन् शुद्ध मन् हो उहि तीर्थ जान्नू
विद्वान् कउन् चिज्कन तुच्छ मान्छन् ?
कान्ता सुन् त्याज्य भनेर ठान्छन् ।।१४।।

कुन् सुन्न बेस् हुन्छ भनेर मान्नू ?
वेदान्तका बात् गुरुदेखि सुन्नू
कन् ब्रह्म जान्नाकन हेतु मान्नू ?
सत्सङ्ग वेदान्त बिचार जान्नू ।।१५।।


कुन् सन्त हुन् ? लोक्कन तुच्छ मान्न्या,
सब् छोडि साँचो शिवतत्त्व जान्न्या
ज्वर् कुन् ? चिन्ता ज्वर-तुल्य मन्न्या,
कुन् मूर्ख हो ? कत्ति विवेक् नगर्न्या ।।१६।।

कुन् काम हो मन् दिइ गर्नु पर्न्या ?
श्री विष्णुको भक्ति दु: हर्न्या
कुन् आद्मि हो यस् नरमा जियाको ?
दिर्दोषि भै मन् हरिमा दियाको ।।१७।।

विद्या बोध् कुन् चिजलाइ भन्छन ?
जुन् पाउँदा मुख्य भयी रहन्छन्
कुन् मुख्य लाभ् हो ? भन आज तेही
आत्मासरीको अरु छैन कोही ।।१८।।

सारा जगत् जित्छ अवश्य कस्ले ?
अभ्यास् गरी मन्कन जित्छ जस्ले
कस्ता बली वीर् कन वीर् कहन्छन् ?
कन्दर्प जस्का वशमा रहन्छन् ।।१९।।

कुन् हुन् बडा धीर् सब धर्म जान्न्या ?
स्त्रीका कटाक्षैकन तुच्छ मान्न्या
कुन् हुन् ठुला विष ? विषयै कहिन्छन्
ती कालकुटादि बरू सहिदिन्छन् ।।२०।।

कुन् दु:खि हो यस् विषलाई लीन्या ?
संसारमा खुप्सित चित्त दीन्या
कुन् धन्य हो ? जुन् परोपकारी,
कुन् पूज्य हो ? तत्त्व लिन्या विचारी ।।२१।।

कौनै बखत्मा पनि क्या नगर्नू ?
पाप्मा अगाडी कहिल्यै नसर्नू
विद्वान् पुरुष्ले कति काम गर्नू ?
स्वधर्म थामीकन शास्त्र पढ्नू ।।२२।।

साङ्ला कउन् हुन् सबलाइ बाँध्न्या ?
स्त्री हुन् सदा पाउ समाइ-राख्न्या
सब् ब्रतहरूमा व्रत मुख्य कुन् हो ?
सब् देखि सानो छु भन्नु जुन् हो ।।२३।।

क्या जानिईदैन भनेर बक्नू ?
स्त्रीको चरित्रै नजानिसक्नू
क्या हो सबैले नछोडि सक्न्या ?
यै हो दुराशा अरू कीन बक्न्या ।।२४।।

कुन् हो पशूतुल्य भनी कह्याको ?
विद्या नभै मूर्ख पडी रह्याको
सज्ज्नहरू कस्सित सङ् नगर्नू ?
खल्-पापि-निच्का नगिचै नपर्नू ।।२५।।

कस्ता पुरुष् मुक्त भएर तर्छन् ?
सत्सङ्ग-भक्तीहरु जो गर्छन्
छोटो कउन् हो नजलाइ माग्न्या,
कुन् हो बडो ? जो धनमा नलाग्न्या २६।।

जन्म्यो कउन् ? जन्मनु फेर् नपर्न्या
मर्न्या कउन् हो ? मरि फेर् नमर्न्या
कस्लाइ लाटो भनेर भन्छन् ?
जो ता बखत्मा पनि चुप् रहन्छन् ।।२७।।

बैह्रो कउन् हो ? हित बात् नसुन्या
कुन् हो अविद्या मित नारि मान्न्या
कुन् तत्त्व साँचो भनेर खोज्न ?
साँचा शिवै छन् शिवलाइ रोज्नू ।।२८।।

उत्तम् भन्याको भन आज कुन् हो ?
सज्जनहरूको सुचरित्र जुन् हो
कुन् कर्मले शोक्हरू दूर हुन्छन् ?
श्री विष्णुका पूजनले ति टर्छन् ।।२९।।

कुन् शत्रु हुन् खुब् वलवान् भयाका ?
कामादि हुन् सब् नरले कह्याका
कुन् हो कसै पूर्ण गरी नसक्नू ?
कामै त्यस्तो अरु कीन बक्नू ।।३०।।

कुन् दु:खको मूल भनेर जान्नू ?
मेरो हुम् भन्नु तेहि मान्नू
कुन् हो जगत्को गहना बन्याको ?
विद्यै सब्को गहना बन्याको ।।३१।।

कुन् सत्य हो सत्य कसोरि जान्नू ?
जुन् प्राणिको हित् सत्य मान्नू
कुन् छाडिदीन्या सुखि हुन्छ भन्छन् ?
स्त्री छाड्न सक्न्या सुखिमा गनिन्छन् ।।३२।।

ठूलो दान् कुन् गरि ताप हर्न्या ?
सब् प्राणिको निर्भय जो गर्न्या
कुन् हो बुझ्यओ निश्चय नाश हून्या ?
त्यो भक्तको मन् भनेर जान्न्या ।।३३।।

कस्तो भयामा भय छुट्टि हुन्छन् ?
मुक्तै भयामात्र ति पाप टर्छन्
वाण्तुल्य कुन् हो अति दु: दीन्या ?
जुन् मूर्खता हो उहि जानि लीन्या ।।३४।।

कस्का सधैं दास् भइ पाउ पर्नू ?
बूढा गुरूमा लगि चित्त धर्नू
प्राणान्तका समयमा कति कर्म गर्नू ?
सम्पूर्ण छोडि रघुनाथ्-तिर चित्त धर्नू ।।३५।।


कुन् चोर हो जनको भनि चोर जान्नू ?
जुन् वासना असत् उहि चोर मान्नू
शोभायमान भयि बस्छ सभाविषे को ?
सब् को प्रसन्न मन गर्दछ शास्त्रले जो ।।३६।।

मातासरी सुख दिन्या कुन चीज् जान्नू ?
विद्यै त्यस्तो अरु कौन खोज्नू
कुन् हो जती-जति दियो उति बढ्न जान्या ?
विद्यै रहेछ बुझि निश्चय तेहि मान्या ।।३७।।

कुन् काम हो अति डरायर दूर सार्नू ?
लोकापवाद् घटिया कहिल्यै धर्नू
कुन् कर्म गर्दछ भन्या उहि बन्धु मान्नू ?
आफ्नो सहाय यदि गर्दछ बन्धु जान्नू ।।३८।।

कस्ता मनुष्यकन पित्रि भनेर जान्नू ?
जसले पालन गर्यो उहि पित्रि मान्नू
कुन् चीज जानिकन चीज् रहँदैन जान्नू ?
यो चीज् नित्य परमेश्वरलाइ मान्नू ।।३९।।

कुन् चीह्निया सकल चीजहरू चिह्निइन्छन् ?
ईश्वर चिह्न्या सकल वाँहि चिह्नी सकिन्छन्
कुन् चीज् रहेछ अति दुर्लभ खोजि हान्नू ?
सत्सङ्ग हो अधिक दुर्लभ तेहि मान्नू ।।४०।।

कुन् त्याग् कहिन्छ ? शिवको सब तत्त्व जान्नू,
कुन् जीत्न सक्नु कठिन् ? काम मान्नू
कुन् हो पशूसरि भनी नरले कह्याको ?
आत्मा नजानिकन मूर्ख पडी-रह्याको ।।४१।।

अम्मृत्सरी अघि भई पछि वीष बन्न्या,
कुन् हो ? स्त्रि हुन् किन अरू चिजलाइ भन्न्या
कुन् शत्रु हुन् अघि मित्र सरी रह्याका ?
पुत्रादि हुन् सकल सज्जनले कह्याका ।।४२।।

कुन् चीज् चञ्चल यहाँ क्षण एक् घरीको ?
आयुष्य यौवन बुझ्या बिजुली सरीको
कुन् दान् ठहर्छ अति मुख्य यहाँ गर्याको ?
जुन् दान् पात्रहरुका मुखमा पर्याको ।।४३।।

प्राण् जान खोज्दछ भन्या पनि कन् नगर्नू ?
संसार् अनित्य बुझि पाप् कहिल्यै नगर्नू
कुन् हो अघी सरिसरीकन गर्नु पर्न्या ?
पूजा सदाशिबजिको सब पाप हर्न्या ।।४४।।

कुन् कर्म मुख्य भनि सद्गुरुले कहन्छन् ?
जुन् कर्मले परमेश्वर खुश् रहन्छन्
कुन् स्थानमा बसुँ भनीकन दील् नदीनू ?
संसारमा भनि अवश्य चिह्नेर लीनू ।।४५।।

रात् दिन् निरन्तर कतातिर चित्त धर्नु ?
संसार् अनित्त्य बुझि तत्त्व-विचार गर्नू
तत्त्वै-विचार् सबको सब पाप हर्न्या,
ज्ञान् जान्नलाइ सबले यहि चित्त धर्न्या ।।४६।।

प्रश्नोत्तरै बढिया गुरुले भन्याको,
सत्कर्म जान्नकन अर्तिसरी बन्याको
यस्को निरन्तर बिचार् जतिले गर्छन्,
संसार्-समुद्र सहजै तिनै तर्छन् ।।४७।।

प्रश्नोत्तरै हो मणिरत्नमाला,
यस्लाइ पैह्रेर जहाँ जाला
तेस्का यसैले सब पाप टार्ला,
फेर् अन्त्यमा मुक्त गराइ छाड्ला ।।४८।।

0 प्रतिक्रिया हरु:

Post a Comment

यस बिषयको बारेमा तपाईको विचार
कमेन्ट को लागि Comment as मा Click गर्नुहोस् । name/url छानेर name मा आफ्नो नाम लेख्नुहोस् । url खाली छोडे पनि हुन्छ अथवा facebook को profile को url राख्नुहोस् । अन्तमा submit post गर्नुहोस। नाम बिना कमेन्ट गर्ने भए select Anonymous.

Loading...

Share

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More